De Start van de Nederlandse Dominantie in Peking 2008

Vierentwintig jaar. Zo lang moest Nederland wachten op een tweede olympische titel in het vrouwenhockey. Na het goud van Los Angeles 1984 volgde een periode waarin andere landen de dienst uitmaakten. Australië, Spanje en Zuid-Korea wisselden elkaar af op het hoogste podium, terwijl Oranje telkens net tekort kwam. Peking 2008 zou daar verandering in brengen en het startsein geven voor een tijdperk van ongekende dominantie.

De architect van dit succes was Marc Lammers, een bondscoach die zijn tijd ver vooruit was. Lammers stond bekend om zijn innovatieve aanpak, zijn obsessie met details en zijn vermogen om het maximale uit zijn speelsters te halen. Bij HC Den Bosch had hij al bewezen dat zijn methodes werkten. Nu kreeg hij de kans om dat op internationaal niveau te herhalen. Zijn filosofie was simpel maar revolutionair: als je wilt winnen, moet je bereid zijn dingen te doen die anderen niet doen.

De selectie die Lammers naar Peking bracht, bevatte een mix van ervaring en jong talent. Aanvoerster Minke Booij, met meer dan 220 interlands achter haar naam, vormde het hart van het team. Daarnaast stonden opkomende sterren als Naomi van As, Ellen Hoog en een piepjonge Lidewij Welten. Maar de speelster die het verschil zou maken, was strafcornerspecialist Maartje Paumen, wier sleeppush zou uitgroeien tot het meest gevreesde wapen in het internationale hockey.

Het begin van een tijdperk in het Olympisch dameshockey.

De Weg Naar de Finale

Nederland opende het toernooi met een overtuigende 5-1 zege op Japan. Het was een statement of intent: Oranje was gekomen om te winnen. In de daaropvolgende groepswedstrijden tegen Zuid-Korea, Groot-Brittannië, Duitsland en Argentinië bleef Nederland ongeslagen. De ploeg van Lammers speelde aanvallend, attractief hockey dat het publiek in het Olympic Green Hockey Field in vervoering bracht.

De halve finale tegen Argentinië werd een demonstratie van Nederlands kunnen. Las Leonas, jarenlang de grote rivaal, werden compleet overlopen. Met 5-2 rekende Oranje af met de Zuid-Amerikanen, waarbij Paumen drie keer scoorde uit strafcorners. Het was een score die niemand had verwacht tegen een ploeg van het kaliber van Argentinië. Bondscoach Lammers had zijn speelsters perfect voorbereid op de fysieke en mentale strijd die een wedstrijd tegen de Argentijnse vrouwen altijd was.

In de finale wachtte gastland China, dat voor eigen publiek hoopte op een sensatie. Het stadion zat vol met Chinese fans die hun team naar goud wilden schreeuwen. Onder hen bevond zich zelfs Diego Maradona, die het hockeytoernooi bijwoonde. Het was een sfeer die intimidatie kon veroorzaken bij minder ervaren teams.

De Innovaties van Lammers

Wat Marc Lammers onderscheidde van andere coaches was zijn bereidheid om conventionele wijsheden overboord te gooien. Hij introduceerde tactische innovaties die nu tot het standaardrepertoire behoren, maar destijds als revolutionair werden beschouwd. Het zogenaamde lammeren, waarbij een aanvallende speelster tijdens een strafcorner voor de keeper gaat staan om het zicht te blokkeren, was een van zijn uitvindingen die de sport voorgoed veranderde.

Lammers maakte ook als een van de eersten gebruik van videoanalyse op grote schaal. Elke tegenstander werd minutieus bestudeerd, elke zwakheid geïdentificeerd en uitgebuit. Zijn speelsters kregen individuele rapporten over hun directe tegenstanders, compleet met aanbevelingen hoe die te verslaan. In een tijd waarin veel teams nog op intuïtie voeren, was dit een kwantumsprong in professionaliteit.

Daarnaast experimenteerde hij met onconventionele trainingsmethodes. De hartslag-BH, die de fysieke belasting van speelsters tijdens trainingen en wedstrijden monitorde, was een van zijn innovaties. Ook de strafcornerbril, waarmee speelsters konden oefenen met beperkt zicht om hun reactiesnelheid te verbeteren, stamde uit zijn koker. Niet al zijn ideeën werkten, maar de bereidheid om te experimenteren creëerde een cultuur van continue verbetering.

De Finale Tegen China

De olympische finale op 22 augustus 2008 werd gespeeld voor een uitzinnig Chinees publiek dat hoopte op een wonder. Nederland had andere plannen. Vanaf de eerste minuut nam Oranje de controle over de wedstrijd. De Chinese defensie werd bestookt met aanval na aanval, en het was slechts een kwestie van tijd voordat de dam zou breken.

Maartje Paumen, die eerder in het toernooi al een record had gevestigd als topscorer, opende de score uit een strafcorner. Haar sleeppush was zo hard en zo precies dat de Chinese keeper kansloos was. Het Chinese publiek viel stil. De droom van gastland goud verdampte met dat ene moment. Nederland verdubbelde de voorsprong later in de wedstrijd en hield de 2-0 stand moeiteloos vast tot het eindsignaal.

Het was een dominant optreden dat geen ruimte voor discussie liet. Nederland was simpelweg beter, op elk aspect van het spel. De Chinese speelsters, hoe hard ze ook vochten, konden de klasse van Oranje niet evenaren. Voor Lammers was het de bekroning van jaren werk, het bewijs dat zijn methodes resultaat opleverden op het hoogste niveau.

Het Afscheid van een Generatie

De finale markeerde het einde van een tijdperk voor verschillende speelsters. Aanvoerster Minke Booij speelde haar laatste wedstrijd in Oranje, net als enkele andere routiniers die jarenlang het gezicht van het Nederlandse hockey waren geweest. Booij noemde het na afloop de ultieme manier om te stoppen. Na meer dan 220 interlands en ontelbare hoogtepunten was olympisch goud de perfecte afsluiting.

Ook voor Lammers zelf was Peking het eindstation. Na de Spelen nam hij afscheid als bondscoach, met een gouden medaille als ultieme bekroning van zijn periode bij Oranje. Zijn opvolgster zou het niet makkelijk krijgen, want de lat lag nu hoger dan ooit. Maar Lammers liet een erfenis achter die verder reikte dan die ene gouden medaille. Hij had het Nederlandse vrouwenhockey getransformeerd van een sterk programma naar een dominante macht.

De speelsters die bleven, vormden de kern van wat in de jaren daarna zou uitgroeien tot de meest succesvolle periode in de Nederlandse hockeygeschiedenis. Naomi van As, Ellen Hoog, Maartje Paumen en Lidewij Welten zouden nog vele jaren het shirt van Oranje dragen en nog meer titels verzamelen.

De Betekenis voor het Nederlandse Hockey

Het goud van Peking bewees dat Los Angeles 1984 geen toevalstreffer was geweest. Nederland behoorde structureel tot de absolute wereldtop in het vrouwenhockey. De professionalisering die onder Lammers was ingezet, zou in de jaren daarna alleen maar verder worden doorgevoerd. De infrastructuur, de talentontwikkeling, de wetenschappelijke benadering van training en wedstrijdvoorbereiding, het werd allemaal naar een hoger niveau getild.

Voor de sport in Nederland betekende dit goud een enorme impuls. Hockey steeg in populariteit, meer meisjes schreven zich in bij clubs, en de Hoofdklasse kreeg steeds meer aandacht van media en sponsors. De successen van het nationale team straalden af op de hele sport. Clubs als HC Den Bosch, Amsterdam en SCHC profiteerden van de groeiende interesse en konden investeren in betere faciliteiten en training.

De vergelijking met andere Nederlandse topsportprogramma's drong zich op. Net zoals het schaatsen en het wielrennen had het vrouwenhockey een formule gevonden voor duurzaam succes. Die formule bestond uit een combinatie van talent, infrastructuur, coaching en een winnaarscultuur die van generatie op generatie werd doorgegeven. Peking 2008 was het moment waarop die formule voor het eerst volledig tot zijn recht kwam.

Conclusie

De olympische titel van Peking 2008 was meer dan een herhaling van het succes van 1984. Het was de bevestiging van een nieuwe orde in het vrouwenhockey, met Nederland als onbetwiste nummer één. De innovatieve aanpak van Marc Lammers, gecombineerd met het talent van speelsters als Maartje Paumen en Minke Booij, creëerde een team dat zijn tijd vooruit was.

De 2-0 zege op China in de finale was dominant en verdiend. Nederland had zich door het toernooi bewogen met een zekerheid die geen ruimte liet voor twijfel. De basis was gelegd voor wat zou komen: nog meer titels, nog meer dominantie, nog meer generaties speelsters die zouden voortbouwen op wat in Peking was bereikt. De hockeydames waren definitief terug aan de top, en ze waren van plan om daar te blijven.

Lees ook hoe de dominantie werd voortgezet tijdens Londen 2012.