De Vijfde Gouden Medaille op Parijs 2024

Het Stade Yves-du-Manoir was volgelopen met fans die getuige wilden zijn van een historisch moment. Anders dan in Tokio, waar lege tribunes de norm waren, bruiste Parijs van energie en verwachting. De Nederlandse hockeyvrouwen stonden op de drempel van hun vijfde olympische titel, een mijlpaal die geen enkel ander land ooit had bereikt. Maar de weg ernaartoe zou zwaarder worden dan verwacht, met een finale die pas na shoot-outs werd beslist tegen een tegenstander met een bekend gezicht aan het roer.

De aanloop naar Parijs was turbulent geweest. Na het gedwongen vertrek van Alyson Annan in januari 2022 moest de KNHB een nieuwe koers varen. Interim-coach Jamilon Mülders leidde het team naar de wereldtitel in 2022, waarna de ervaren Paul van Ass het roer overnam. Van Ass, met een indrukwekkend cv als coach, kreeg de opdracht om de successen voort te zetten terwijl hij tegelijkertijd de wonden van het Annan-tijdperk moest helen.

De selectie voor Parijs bevatte een mix van ervaring en jeugd. Zeven speelsters hadden al olympisch goud in Tokio gewonnen: Felice Albers, Sanne Koolen, Frédérique Matla, Laura Nunnink, Pien Sanders, Maria Verschoor en Xan de Waard. Daarnaast stond Yibbi Jansen, die zich onder Annan niet prettig had gevoeld maar onder Van Ass was opgebloeid tot de beste speelster ter wereld. Haar strafcorner was het meest gevreesde wapen in het internationale hockey.

De laatste gouden plak voor de Nederlandse hockeyploeg.

De Poulefase: Dominantie Met Een Kleine Hapering

Nederland opende het toernooi zoals verwacht: dominant en efficiënt. Frankrijk werd met 6-2 verslagen, Groot-Brittannië met 4-0 en Argentinië al in de groepsfase met 3-0. Ook China, de latere finalist, kreeg in de poule een lesje met dezelfde 3-0 uitslag. Het leek business as usual voor Oranje.

Toch was er één wedstrijd die de ploeg van Van Ass aan het denken zette. Duitsland dwong Nederland tot het uiterste en verloor slechts met 2-1. Het was een waarschuwing dat ook de topfavoriet kwetsbaar was. De Duitsers hadden laten zien dat met de juiste tactiek en mentale kracht zelfs het ogenschijnlijk onoverwinnelijke Nederland in de problemen kon worden gebracht.

Yibbi Jansen bleek in de groepsfase al de grote uitblinker. Haar strafcorners waren dodelijk, haar presence op het veld intimiderend voor elke tegenstander. De statistieken bevestigden wat iedereen al wist: Jansen was de beste ter wereld op haar specialiteit. Ze zou het toernooi eindigen als topscorer met negen doelpunten, een bekroning van een jaar waarin ze eerder al tot Wereldspeelster was uitgeroepen.

De Kwartfinale en Halve Finale

In de kwartfinale maakte Nederland korte metten met Japan. De 5-1 overwinning was een demonstratie van collectieve kracht. Alle twijfels die na het duel met Duitsland waren gerezen, werden weggevaagd door een optreden dat de klasse van dit team onderstreepte. Japan had geen antwoord op de snelheid en het technische vermogen van de Nederlandse speelsters.

De halve finale bracht een hereniging met Argentinië, de rivaal die al decennia het pad van Oranje kruiste op grote toernooien. Las Leonas hadden vooraf stoere taal gesproken, maar op het veld lagen ze binnen enkele minuten al bevend met de rug op de grond. De 3-0 overwinning was zo overtuigend dat zelfs de meest optimistische Argentijnse fan moest erkennen dat het verschil in klasse te groot was.

Joosje Burg liep in deze wedstrijd echter een gebroken neus op na een harde klap van de bal. Het betekende dat ze de finale zou missen, vervangen door Pien Dicke. Het was een tegenslag die de euforie van de zege temperde. Burg had een uitstekend toernooi gespeeld en zou nu toekijken hoe haar teamgenoten de ultieme prijs probeerden te grijpen.

De Finale: Een Pikant Weerzien

De finaletegenstander was verrassend genoeg China, dat in de halve finale België na shoot-outs had uitgeschakeld. Maar de echte plotwending zat hem in de persoon die langs de Chinese lijn stond: Alyson Annan, de voormalige bondscoach van Nederland die na haar ontslag in mei 2022 een contract had getekend bij de Chinese bond. Het was een weerzien beladen met emotie en ongemak.

Annan kende elke Nederlandse speelster, hun sterktes en zwaktes, hun gewoontes en voorkeuren. Ze had vijf jaar met hen gewerkt en alle successen gedeeld. Nu stond ze tegenover hen, vastbesloten om met haar nieuwe team een sensatie te veroorzaken. De uitspraak die ze vooraf deed, was veelzeggend: Nederland is goed, maar wij zijn ook goed. We mogen niet bang zijn om tegen Nederland te spelen. Als je bang bent, verlies je.

China was inderdaad niet bang. Al na zes minuten scoorde Yi Chen de openingstreffer, een tip-in bij de eerste paal die de volgelopen tribunes deed verstommen. De Nederlandse supporters, in grote getale aanwezig, zagen hun favorieten achter de feiten aanlopen. Het dominante spel dat de groepsfase had gekenmerkt, kwam er niet uit tegen het ijzersterke Chinese blok.

De Comeback en de Shoot-outs

Nederland drukte en drong, maar de Chinese verdediging hield stand. Annan had haar speelsters perfect voorbereid op de Nederlandse aanvalsgolven. Strafcorner na strafcorner werd afgeslagen of miste het doel. Jansen, de anders zo trefzekere specialist, zag haar pogingen keer op keer stranden. Op de paal, over, gered door de uitstekende Chinese keepster Jiao Ye. De frustratie groeide.

Pas in het vierde kwart, met nog tien minuten te spelen, viel de verlossing. Jansen kreeg opnieuw een strafcorner en dit keer was haar schot onhoudbaar. De bal vloog langs de Chinese keeper en trof de plank. De 1-1 stand betekende dat shoot-outs zouden beslissen over de gouden medaille. Het was dezelfde situatie als een dag eerder bij de mannen, die ook na shoot-outs goud hadden gewonnen tegen Duitsland.

De shoot-outserie werd een zenuwslopende thriller. Anne Veenendaal, de Nederlandse keeper die de voorkeur had gekregen boven Josine Koning, groeide uit tot de heldin. Ze stopte drie van de vier Chinese pogingen en schreef daarmee geschiedenis. Aan Nederlandse kant scoorden Pien Sanders, Maria Verschoor en Marijn Veen. De 3-1 eindstand in de shoot-outs bezegelde de vijfde olympische titel voor de Nederlandse hockeyvrouwen.

Historisch Dubbel

Voor het eerst in de olympische hockeygeschiedenis wonnen zowel de mannen als de vrouwen van hetzelfde land goud op dezelfde Spelen. Een dag eerder had het Nederlandse mannenteam op precies dezelfde manier, na shoot-outs, de finale gewonnen van Duitsland. Het was een unieke prestatie die de dominantie van Nederland in de hockeysport wereldwijd onderstreepte.

Veenendaal werd na afloop overladen met lof. De keeper van Amsterdam, die jarenlang tweede keus was geweest achter Josine Koning, had op het grootste podium bewezen dat de keuze van Van Ass om haar het vertrouwen te geven gerechtvaardigd was. Haar drie reddingen in de shoot-outserie maakten het verschil tussen goud en zilver.

Ook Jansen kreeg de erkenning die ze verdiende. Met negen doelpunten was ze topscorer van het toernooi, een bevestiging van haar status als beste speelster ter wereld. Haar corner tegen China in de 46ste minuut was het belangrijkste doelpunt van haar carrière, het moment waarop ze haar team van een zekere nederlaag redde.

De Betekenis van de Vijfde Titel

Met vijf olympische titels staat Nederland nu definitief alleen aan de top. Geen enkel ander land in de geschiedenis van het olympische hockey heeft dit aantal geëvenaard. De titels van 1984, 2008, 2012, 2021 en 2024 vertegenwoordigen vier decennia van dominantie, generaties speelsters die de traditie van excellentie hebben doorgegeven.

Voor speelsters als Xan de Waard en Felice Albers was dit de tweede olympische titel. Zij behoren nu tot een selecte groep Nederlandse sporters met meerdere olympische gouden medailles. De breedte van het Nederlandse programma werd opnieuw bewezen: ondanks het gemis van Joosje Burg en de druk van een finale tegen een ploeg gecoacht door de voormalige bondscoach, kwam Oranje als winnaar uit de strijd.

De overwinning was ook een antwoord op de vraag of Nederland kon presteren onder een andere coach dan Annan. Van Ass had bewezen dat het succes niet afhankelijk was van één persoon, maar van een systeem, een cultuur, een infrastructuur die generaties overspant. De Oranje Dames waren groter dan elke individuele coach of speelster.

Conclusie

De vijfde olympische titel van Parijs 2024 was de moeilijkste om te behalen. Anders dan eerdere finales waarin Nederland dominant won, moest dit team tot de allerlaatste shoot-out vechten. De vroege achterstand tegen China, de frustratie van de gemiste strafcorners, de druk van een finale tegen de ploeg van de ontslagen bondscoach, het was een beproeving die mentale kracht vergde die verder ging dan pure hockeyvaardigheid.

Maar juist daarom is deze titel zo waardevol. Nederland bewees dat het ook kon winnen wanneer het niet liep, wanneer de tegenstander perfect was voorbereid, wanneer de druk maximaal was. De reddingen van Veenendaal, de beslissende corner van Jansen, de koelbloedigheid in de shoot-outs, het waren momenten die deze generatie definiëren. Vijf olympische titels, een record dat wellicht nooit gebroken zal worden. De Nederlandse hockeyvrouwen staan alleen aan de top.

We kijken ook terug naar de vroege successen van Los Angeles 1984.